Αφιερώματα

Κινηματογραφικός απολογισμός του 2012: Οι επιλογές του Τάιλερ

1. Shame

Ένα γυμνό σώμα ξαπλωμένο σε ένα κρεβάτι. Σκεπασμένο μόνο με ένα σεντόνι. Σηκώνεται. Περπατάει γυμνός στο διαμέρισμα. Ακούει ένα μήνυμα στον τηλεφωνητή. Το αγνοεί. Ακολουθούν διάφορες σκηνές (αναμνήσεις σεξ). Και ξανά η ίδια σκηνή. Ο Μπράντον σηκώνεται. Περπατάει γυμνός στο διαμέρισμα. Ακούει ένα μήνυμα στον τηλεφωνητή. Το αγνοεί. Θα μπορούσε να είναι η ίδια μέρα, θα μπορούσε, όμως, να είναι και κάθε μέρα στη ζωή του Μπράντον. Κι αυτό γιατί η καθημερινότητά του είναι γεμάτη σεξουαλικές επαφές. Όχι ερωτικές. Ο έρωτας περιλαμβάνει το συναίσθημα και ο Μπράντον δεν έχει αφήσει χώρο γι’αυτό. Σχεδόν αγχωμένος περνά τη μέρα του με τσόντες, αυνανισμούς, επαφές με πόρνες και ευκαιριακούς συντρόφους. Οτιδήποτε απαιτεί εγγύτητα συναισθηματική απορρίπτεται. Ακόμα και η σχέση με την αδελφή του, τη Σίσι. Η απροσδόκητη επίσκεψή της και η έλευση της στη ζωή του Μπράντον τον κάνουν να δει τα δικά του προβλήματα. Η Σίσι είναι ένας καθρέφτης των αποτυχιών του: του θυμίζει κάθε ανάσα, κάθε βογγητό, κάθε ερωτική κορύφωση, κάθε ντροπιαστική στιγμή. Δίπλα της φοβάται. Το ότι τον έχει ανάγκη, την αποκάλυψη του, το ότι του ζητά συναίσθημα, ακόμα και το ότι το τέρας μέσα του έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο που φοβάται ακόμα και τον εαυτό του δίπλα της.

Ο Μάικλ Φασμπέντερ στήνει μια ερμηνεία στη δύναμη του βλέμματος και των κινήσεων, ακολουθώντας την αριστοτεχνική σκηνοθεσία του Στιβ ΜακΚουίν. Ο Μπράντον «μεταμορφώνεται» σιγά-σιγά από όμορφο πρόσωπο σε μία τραγική μάσκα: γεμάτη δυστυχία, τραγικότητα. Μια τραγικότητα που εντείνεται προς το τέλος, όταν μία κρίσιμη σκηνή παρουσιάζεται σαν βγαλμένη από βωβό μελόδραμα. Μέχρι τότε ο Στιβ ΜακΚουίν έχει δώσει χρόνο και χώρο σε όλα: στα σώματα, στα βλέμματα, στις κινήσεις, στους ήχους, στη νυχτερινή Νέα Υόρκη. Σε όλα εκτός από τον κλειστοφοβικό ήρωά του…

2. Amour

Το θέμα της ταινίας δεν είναι εύκολο. Αλλά και πότε ο Χάνεκε έκανε «εύκολες» ταινίες; Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι δεν είναι και πολύ κινηματογραφικό. Και όμως. Στις δύο ώρες που διαρκεί η ταινία ο Μίκαελ Χάνεκε καταφέρνει να χτίσει ένα τρυφερό δράμα με τα πιο απλά υλικά: τη συμπόνοια, τον θάνατο, τον έρωτα. Αποσπώντας εξαιρετικές ερμηνείες από τους δύο πρωταγωνιστές του: τον Ζαν Λουί Τρεντινιάν και την Εμανουέλ Ριβά, γυρισμένη σχεδόν εξολοκλήρου σε έναν εσωτερικό χώρο και με ελάχιστη έως μηδαμινή χρήση μουσικής, με αποστασιοποιημένα πλάνα (δεν υπάρχουν συναισθηματικές εξάρσεις στην ταινία) και με μια ρεαλιστική ματιά, ο Χάνεκε αποδεικνύει γιατί είναι ίσως ο σημαντικότερος Ευρωπαίος σκηνοθέτης αυτή τη στιγμή.

3. Το κορίτσι με το τατουάζ

Έχει περάσει σχεδόν ένας χρόνος από τότε που το είδα και Το Κορίτσι με το Τατουάζ του Ντέιβιντ Φίντσερ εξακολουθεί να ηλεκτρίζει το μυαλό μου. Ίσως επειδή δεν περίμενα να είναι καλύτερο από το σουηδικό (δεν είναι, είναι ισάξιο), ίσως επειδή με κράτησε καθηλωμένη στην άκρη της καρέκλας μου (αν και γνώριζα την ιστορία), ίσως επειδή πρόκειται για έναν από τους αγαπημένους μου σκηνοθέτες. Με οικονομικό σενάριο, στυλιστικά πλάνα, έναν πολύ ώριμο Ντάνιελ Κρεγκ (sorry, fan του Μποντ, ο ηθοποιός δεν είναι η αδυναμία μου) και μία υπέροχη Λίσμπεθ, ο Φίντσερ φτιάχνει μια ταινία που όχι απλά εντυπωσιάζει, αλλά ενθουσιάζει.

4. Hugo

Εάν μπήκατε ποτέ σε αίθουσα και η ζωή σας απέκτησε νόημα από μία ταινία, εάν έχετε αισθανθεί ευτυχία ή προσμονή την ώρα που τα φώτα της αίθουσας σβήνουν και ο προβολέας δίνει ζωή στο λευκό πανί, ενώ ακούγεται ο χαρακτηριστικός ήχος, εάν θεωρείτε ακόμα ότι το σινεμά είναι μαγεία, χάσιμο, εάν έχετε βρει μια δύσκολη μέρα καταφύγιο σε μια σκοτεινή αίθουσα, τότε καταλαβαίνετε τι ακριβώς είναι το Hugo. Ο μεγαλύτερος εν ζωή σινεφίλ σκηνοθέτης (οι γνώσεις του ξεπερνούν ακόμα και εκείνες του Ταραντίνο) Μάρτιν Σκορσέζε φτιάχνει ένα homage στον Ζορζ Μελιέ και στο φαντασμαγορικό σινεμά. Τρυφερή και συγκινητική, η ταινία αυτή είναι για όλους εκείνους τους «μάγους, τις γοργόνες, τους ταξιδευτές, τους τυχοδιώκτες, τους θαυματοποιούς». Τους ονειροπόλους που είτε κατασκεύασαν όνειρα, φτιάχνοντας εικόνες, είτε ταξίδεψαν μαζί τους σε μια κινηματογραφική αίθουσα. Όλους εμάς δηλαδή….

5. Κι ο κλήρος έπεσε στον Σμάιλι

Γανωματής, Ράφτης
Στρατιώτης, Ναύτης
Πλούσιος, Φτωχός
Επαίτης, Κλέφτης

Αυτό είναι το βρετανικό παιδικό τραγουδάκι από το οποίο δανείζεται τον τίτλο του το «Κι ο κλήρος έπεσε στον Σμάιλι». Και ακούγεται αρκετά σκοτεινό, όσο και το αντίστοιχο δικό μας («να δούμε ποιος, ποιος, ποιος θα φαγωθεί») που χρησιμοποιήθηκε στον ελληνικό τίτλο (μπράβο σε όποιον έκανε την απόδοση). Γιατί όπως και στα δύο αυτά τραγουδάκια, έτσι και στην κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου του Τζον Λε Καρέ υπάρχει και το μυστήριο και μια συνεχής αναζήτηση. Ο Άλφρεντσον φτιάχνει μια ταινία σκοτεινή, την ποτίζει με την πατίνα του χρόνου, επιλέγοντας ατμόσφαιρα δεκαετίας του 1970 (με τον τρόπο που το έκανε το Μόναχο και το Carlos), όπου τα πάντα γίνονται ψιθυριστά και υπογείως. Ο Γκάρι Όλντμαν είναι πραγματικά συγκλονιστικός. Ισορροπώντας στις σιωπές του, ο ηθοποιός ερμηνεύει έναν τσακισμένο από τη ζωή Σμάιλι, έναν άνδρα με αδυναμίες, αλλά και θάρρος. Το τέλος –αν και αναμενόμενο- είναι εξαιρετικό: ένα δάκρυ που κυλάει στο μάτι, ένα σκοτεινό δωμάτιο, η είσοδος σε ένα σπίτι και η επιστροφή… Μακάρι ο Τζέιμς Μποντ να έπαιρνε μαθήματα από τους αντί-ήρωες του Λε Καρέ.

6. Ο Εξαιρετικός Κύριος Λαζάρ

Ο Monsieur Lazhar του Φιλίπ Φαλαρντό είναι μια μικρή ταινία, φτιαγμένη με απλά υλικά και με την πιο μεγάλη καρδιά. Στο επίκεντρό της βρίσκεται ένα ερώτημα: Πρέπει τα παιδιά να μιλούν για τον θάνατο; Πρέπει να αντιμετωπίζουν στα ίσια τα τραύματά τους; Ή ο χρόνος φέρνει λήθη και η απώλεια σκουπίζεται σαν τη σκόνη κάτω από ένα χαλάκι δραστηριοτήτων και σιωπής; Δεν είναι ότι ο κύριος Λαζάρ είναι κάτι που δεν έχουμε ξαναδεί. Αλλά, μέχρι η ταινία να φτάσει στην έκθεση που διαβάζει ο κύριος Λαζάρ στο τέλος, η καρδιά μας έχει γίνει σαν χρυσαλλίδα: έχει σπάσει το κουκούλι της, έχει ανοίξει τα φτερά της και έχει πετάξει.

7. Μάρθα, Μάρσι, Μέι, Μαρλίν

Ένα κορίτσι ξεφεύγει από μία αίρεση και ενώνεται ξανά με την οικογένειά της. Μπορεί ο Πολ Τόμας Άντερσον να ασχολήθηκε με τη Σαϊεντολογία, η ταινία, όμως, του Σον Ντέρκιν μιλάει πραγματικά για το τι σημαίνει να είσαι μέλος μιας ομάδας που σου πιπιλάει το μυαλό με ιδέες, που κινεί τα νήματα, που δημιουργεί εμμονές και ψυχώσεις. Η ερμηνεία της Ελίζαμπεθ Όλσεν (της αδελφής των γνωστών Όλσεν) είναι συγκλονιστική. Ποτέ δεν ξέρεις ποια ακριβώς είναι η αλήθεια. Το αποτέλεσμα; Ένα χιτσκοκικού τύπου σασπένς χτίζεται σε ένα δράμα-μικρό διαμαντάκι όπου στην ουσία τίποτα δεν συμβαίνει!!!

8. Frankenweenie

Η ταινία ξεκινά και η οικογένεια Φράνκενσταϊν κάθεται στον καναπέ του σπιτιού της βλέποντας ένα home video σε DVD. Είναι ένα κλείσιμο του ματιού προς τους θεατές νέας τεχνολογίας από τον Τιμ Μπάρτον. Πρόκειται για το μοναδικό που αναφέρεται στη σύγχρονη εποχή. Όλη η υπόλοιπη ταινία μοιάζει βγαλμένη από τα παιδικά όνειρα και τους εφιάλτες του σκηνοθέτη και είναι γεμάτη σινεφίλ –και όχι μόνο- αναφορές. Στο Frankenweenie αποτίει φόρο τιμής σε όλες εκείνες τις ταινίες τρόμου που παρακολουθούσε όταν ήταν μικρός στην οθόνη της τηλεόρασής του, τα βαρετά απογεύματα και βράδια. Ακόμα και αν στιγμές-στιγμές σου φαίνεται ότι ο Τιμ Μπάρτον ακολουθεί μια μανιέρα, αναπαράγοντας ο ίδιος τον εαυτό του –κοντεύει να γίνει προϊόν με συγκεκριμένα χρακτηριστικά- αυτές οι σινεφίλ αναφορές στο έργο του (μια αναδρομή από τα πρώτα του βήματα μέχρι σήμερα), καθώς και στις κλασικές ταινίες τρόμου που δίνουν στον Frankenweenie αυτό που δεν είχε το πρόσφατο Dark Shadows: καρδιά, χιούμορ, αγωνία. Άλλωστε, το Frankenweenie αποτελεί μια ερωτική επιστολή προς τους θαυμαστές του και το ίδιο το σινεμά.

9. Άθικτοι

Ναι. Υποκλίνομαι και εγώ στην ευφυΐα των Ολιβιέ Νακάς και Ερίκ Τολεντανό. Που πήραν μια ιστορία-πιο-κλισέ-δεν-γίνεται, της πρόσθεσαν μπόλικο χιούμορ, μερικές δόσεις συγκίνησης, δύο εξαιρετικούς πρωταγωνιστές με άπαιχτη χημεία και έσπασαν ταμεία, «κερδίζοντας» κριτικούς και κοινό. Πώς, μετά, να μην είναι Άθικτοι; Το φιλμ των δύο σκηνοθετών δεν φτάνει σε καμία στιγμή να γίνει μελό και -παίζοντας με το κλισέ- καταφέρνει να γίνει μια ταινία που μέσα από αυτά ακριβώς τα κλισέ του αναδύει μια απίστευτη φρεσκάδα.

10. The Master

Έχοντας ως «συμμάχους» δύο εξαιρετικούς πρωταγωνιστές (οι Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν και Χοακίν Φοίνιξ στα καλύτερά τους), ο Πολ Τόμας Άντερσον γράφει ένα ακόμα κεφάλαιο αμερικανικής ιστορίας στο σινεμά. Μπορεί να μην ξέρει ακριβώς τι θέλει να πει (αφήνοντας τον θεατή μάλλον απορημένο), ωστόσο, οι ερμηνείες και η σκηνοθεσία του Άντερσον κάνει το The Master έργο ενός master -αλλά όχι και master-piece. Δεν παρακολουθεί κανείς ένα αριστούργημα, αλλά ρίχνει μια ματιά στη μεταπολεμική Αμερική και καταφέρνει να πιάσει κάτι από την απόγνωσή της, καθώς η κοινωνία αλλάζει, καθώς οι πολίτες αναζητούν φιξάρισμα σε πιο φιλελεύθερες σχέσεις και σε νέο-γκουρού θεωρίες.

Τα καλύτερα και τα χειρότερα

Καλύτερη ανδρική ερμηνεία: Μάικλ Φασμπέντερ (Shame), Ζαν Λουί Τρεντινιάν (Amour)

Καλύτερη γυναικεία ερμηνεία: Ρούνεϊ Μάρα (Το Κορίτσι με το Τατουάζ)

Β’ Ανδρικός Ρόλος: Τζον Χοκς (Μάρθα, Μάρσι, Μέι, Μαρλίν)

Β’ Γυναικείος Ρόλος: Έιμι Άνταμς (The Master)

Σκηνή σεξ: Όταν το βαμπίρ το κάνει με μια μάγισσα (Dark Shadows)

Ατάκες της χρονιάς:

-Τι πουλί είσαι; (ο Σαμ στη Σούζι στο Moonrise Kingdom)

-Μπορεί να με πείσετε να βγάλω το καπέλο. Για τις πέρλες όμως δε δέχομαι καμιά συζήτηση (Η Μέριλ Στριπ αποδεικνύει ότι είναι Σιδηρά Κυρία)

Καλύτερη-ταινία-ζέσταμα-καρδιάς: La Luna (η μικρού μήκους της Pixar που προβλήθηκε πριν το Brave)- Δείτε την εδώ

Καλύτερες στιγμές:

Το παράθυρο που δεν έπρεπε να υπάρχει στις Μεσοτοιχίες

Ο Ζορζ κυνηγά ένα περιστέρι στο διαμέρισμά του (στο Amour)

Ο Άλφρεντ αποχαιρετά τον Μπρους Γουέιν (The Dark Knight Rises)

Τα τέρατα επιτίθενται (στο Frankenweenie του Τιμ Μπάρτον)

Το αγόρι αντικρύζει το φεγγάρι στο La Luna της Pixar

Top-look: Τομ Κρουζ (Rock of the Ages)

Καλύτερη ελληνική ταινία: Η πόλη των παιδιών

Χειρότερη ταινία της χρονιάς: Από γιάπηδες… χίπηδες (Ευτυχώς βγήκε μόνο σε dvd!!)

Άξιζε μια δεύτερη ευκαιρία: Ελένα του Αντρέι Ζβιάνγκιτσεφ

Η καλύτερη ταινία που είδα σε φεστιβάλ -και ελπίζω να λάβει διανομή: I’ m not a hipster του Ντέστιν Ντάνιελ Κρέτον. Κριτική εδώ

Ταινία-δεν-καταλαβαίνω-γιατί-βγήκε-μόνο-σε-DVD: Young Adult του Τζέισον Ράιτμαν με την Σαρλίζ Θερόν

Ποιοι μας απασχόλησαν: Κάρα Χέιγουορντ-Τζάρεντ Γκίλμαν (Moonrise Kingdom), Τζος Γουίντον (ο σκηνοθέτης του Avengers), Όμαρ Σι (Άθικτοι), Μάικλ Φασμπέντερ (έπαιξε σε ένα σκασμό ταινίες), Κουέντιν Ταραντίνο (γιατί περιμέναμε την ταινία του), Ρούνεϊ Μάρα, Ελίζαμπεθ Όλσεν, Μάρτιν Φρίμαν και Μπένεντικτ Κάμπερμπατς (από τον Σέρλοκ στο Χόμπιτ -και όχι μόνο!)

Το διαζύγιο της χρονιάς: Όχι εκείνο του Τομ Κρουζ και της Κέιτι Χολμς, αλλά εκείνο του Τζόνι Ντεπ και της Βανέσα Παραντί.

Αγγελική Στελλάκη

Η πρώτη ταινία που είδε σε κινηματογραφική αίθουσα ήταν το Χορεύοντας με τους Λύκους. Κατά τη διάρκεια του οποίου διάβαζε Μίκι Μάους, σπάζοντας τα νεύρα όλων. Σε σινεφίλ μονοπάτια οδηγήθηκε όταν, κατά τη διάρκεια μοναχικών κινηματογραφικών βραδινών περιπλανήσεων, διαπίστωσε ότι νοιώθει μια παράξενη ευτυχία, κάθε φορά που τα φώτα χαμηλώνουν, ο ήχος του προτζέκτορα πλημμυρίζει το χώρο και μυρωδιά ποπ κορν ξεχύνεται στην αίθουσα.

2 σκέψεις σχετικά με το “Κινηματογραφικός απολογισμός του 2012: Οι επιλογές του Τάιλερ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *